Thông tư 48/2026/TT-BCT: Quy định mới về quản lý ngoại thương, hàng cấm nhập khẩu và hạn ngạch thuế quan

Thông tư 48/2026/TT-BCT là văn bản mới của Bộ Công Thương quy định chi tiết một số nội dung của Luật Quản lý ngoại thương và Nghị định 292/2026/NĐ-CP. Thông tư tập trung vào nhiều vấn đề quan trọng trong hoạt động xuất nhập khẩu như danh mục hàng tiêu dùng và phương tiện đã qua sử dụng cấm nhập khẩu, quản lý kim cương thô, hạn ngạch thuế quan nhập khẩu và cơ chế phối hợp cung cấp thông tin giữa các cơ quan quản lý nhà nước. Thông tư được ban hành ngày 05/09/2026 và có hiệu lực từ chính ngày này.

Thông tư 48/2026/TT-BCT là gì?

Thông tư 48/2026/TT-BCT do Bộ Công Thương ban hành ngày 05/09/2026, người ký là Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân. Văn bản có hiệu lực kể từ ngày 05/09/2026.

Thông tư quy định chi tiết Điều 22 Luật Quản lý ngoại thương 2017 và một số nội dung tại Nghị định 292/2026/NĐ-CP về tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương.

Đối tượng áp dụng chủ yếu là thương nhân tham gia hoạt động ngoại thương cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu theo quy định của pháp luật.

Những nội dung chính của Thông tư 48/2026/TT-BCT

Thông tư 48/2026/TT-BCT tập trung vào 5 nhóm nội dung lớn, gồm:

Danh mục hàng tiêu dùng và phương tiện đã qua sử dụng cấm nhập khẩu theo mã số HS thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương.
Danh mục kim cương thô cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu theo Quy chế Chứng nhận Quy trình Kimberley.
Danh mục kim cương thô được xuất khẩu, nhập khẩu theo Quy chế Chứng nhận Quy trình Kimberley.
Quy định về xuất khẩu, nhập khẩu kim cương thô theo Quy chế Chứng nhận Quy trình Kimberley.
Quy định về hạn ngạch thuế quan nhập khẩu và việc cung cấp thông tin phục vụ quản lý ngoại thương.

Những nội dung này có tác động trực tiếp đến doanh nghiệp thực hiện hoạt động xuất nhập khẩu, đặc biệt là các doanh nghiệp kinh doanh hàng hóa thuộc diện quản lý chuyên ngành hoặc chịu hạn ngạch thuế quan.

Danh mục hàng tiêu dùng và phương tiện đã qua sử dụng cấm nhập khẩu

Một điểm đáng chú ý của Thông tư 48/2026/TT-BCT là việc quy định chi tiết danh mục hàng tiêu dùng và phương tiện đã qua sử dụng cấm nhập khẩu theo mã số hàng hóa (mã HS) thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Công Thương.

Việc quy định theo mã HS giúp doanh nghiệp có cơ sở cụ thể hơn trong quá trình kiểm tra, phân loại hàng hóa trước khi thực hiện thủ tục nhập khẩu.

Theo thông tin được công bố về Thông tư, danh mục hàng tiêu dùng đã qua sử dụng bao gồm nhiều nhóm hàng như sản phẩm nhựa, hàng may mặc, giày dép, sản phẩm gỗ, giấy, vải, đồ gia dụng, thiết bị điện – điện tử, đồ nội thất và một số sản phẩm tiêu dùng khác. Phương tiện đã qua sử dụng thuộc một số nhóm mô tô, xe đạp và bộ phận, phụ kiện cũng nằm trong danh mục quản lý.

Doanh nghiệp nhập khẩu cần đặc biệt lưu ý việc xác định đúng mã HS và đối chiếu danh mục cấm nhập khẩu trước khi ký hợp đồng hoặc thực hiện thủ tục đưa hàng về Việt Nam.

Quy định về quản lý kim cương thô theo Quy chế Kimberley

Thông tư 48/2026/TT-BCT cũng quy định riêng về kim cương thô theo Quy chế Chứng nhận Quy trình Kimberley.

Theo đó, Thông tư xác định danh mục:

Kim cương thô cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu: được chi tiết theo mã HS thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Công Thương.

Kim cương thô được xuất khẩu, nhập khẩu: được quản lý theo Quy chế Chứng nhận Quy trình Kimberley.

Bên cạnh việc quy định danh mục hàng hóa, Thông tư còn quy định về thủ tục xuất khẩu, nhập khẩu kim cương thô theo Quy chế Chứng nhận Quy trình Kimberley.

Đây là nội dung doanh nghiệp kinh doanh, xuất khẩu hoặc nhập khẩu kim cương thô cần đặc biệt quan tâm nhằm bảo đảm hàng hóa đáp ứng đúng yêu cầu quản lý và chứng nhận theo quy định.

Hạn ngạch thuế quan nhập khẩu theo Thông tư 48/2026/TT-BCT

Một nội dung quan trọng khác là hạn ngạch thuế quan nhập khẩu.

Theo Thông tư 48/2026/TT-BCT, hàng hóa được quản lý theo biện pháp hạn ngạch thuế quan nhập khẩu thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành và Danh mục hàng hóa quản lý theo biện pháp hạn ngạch thuế quan nhập khẩu theo cam kết của Việt Nam tại Phụ lục IV ban hành kèm theo Thông tư.

Việc phân giao hạn ngạch thuế quan phải bảo đảm các nguyên tắc:

Công khai, minh bạch.
Không phân biệt đối xử.
Tuân thủ các cam kết quốc tế.
Phù hợp với quy định pháp luật hiện hành.

Đối với hàng hóa thuộc danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, thương nhân phải đáp ứng các điều kiện liên quan đến sản xuất, kinh doanh mặt hàng đó để được xem xét nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan.

Đối với các mặt hàng có yêu cầu cụ thể về đối tượng được phân giao hạn ngạch theo cam kết quốc tế, thương nhân cũng phải đáp ứng điều kiện tương ứng.

Các phương thức phân giao hạn ngạch thuế quan

Theo Điều 10 Thông tư 48/2026/TT-BCT, hạn ngạch thuế quan nhập khẩu có thể được phân giao theo nhiều phương thức khác nhau.

1. Đấu giá

Bộ Công Thương tổ chức đấu giá công khai hạn ngạch thuế quan nhập khẩu đối với từng mặt hàng trong phạm vi lượng hạn ngạch được giao.

Thương nhân trúng đấu giá sẽ được phân giao lượng hạn ngạch tương ứng để thực hiện hoạt động nhập khẩu theo quy định.

2. Xét duyệt hồ sơ

Bộ Công Thương xem xét hồ sơ đề nghị của thương nhân và thực hiện phân giao hạn ngạch dựa trên các yếu tố như:

Năng lực sản xuất;
Kết quả thực hiện hạn ngạch thuế quan nhập khẩu;
Nhu cầu sản xuất của thương nhân;
Quy định về đối tượng và phương thức phân giao đối với từng mặt hàng.

3. Đăng ký trước, thực hiện trước

Theo phương thức này, thương nhân đăng ký tờ khai hải quan trước sẽ được hưởng hạn ngạch thuế quan trước.

Số lượng hàng hóa ghi trên tờ khai sẽ được trừ vào tổng lượng hạn ngạch. Trường hợp tờ khai không còn giá trị làm thủ tục hoặc lượng thực nhập thấp hơn lượng đã đăng ký, phần hạn ngạch còn dư được cộng trở lại tổng lượng hạn ngạch.

Trường hợp nhiều thương nhân đăng ký cùng lúc và tổng lượng đăng ký vượt quá lượng hạn ngạch còn lại, lượng hạn ngạch mỗi thương nhân được hưởng được xác định theo tỷ lệ lượng đăng ký của thương nhân đó trong tổng lượng đăng ký.

4. Chỉ định đầu mối

Bộ Công Thương có thể chỉ định đầu mối thực hiện nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan trên cơ sở các cam kết quốc tế.

5. Các phương thức khác

Ngoài các phương thức trên, việc phân giao hạn ngạch có thể thực hiện theo những phương thức khác phù hợp với cam kết quốc tế và yêu cầu quản lý nhà nước.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi thực hiện xuất nhập khẩu?

Việc Thông tư 48/2026/TT-BCT có hiệu lực từ ngày 05/09/2026 khiến doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chủ động rà soát quy trình thực hiện.

Trước khi nhập khẩu hàng hóa, doanh nghiệp nên kiểm tra mã HS, tình trạng hàng hóa mới hay đã qua sử dụng, chính sách quản lý chuyên ngành, danh mục hàng cấm và các điều kiện liên quan đến hạn ngạch thuế quan.

Đối với hàng hóa thuộc diện hạn ngạch, doanh nghiệp cần xác định rõ phương thức phân giao được áp dụng cho từng mặt hàng để chủ động chuẩn bị hồ sơ và kế hoạch nhập khẩu.

Đối với kim cương thô, cần kiểm tra kỹ yêu cầu về Quy chế Chứng nhận Quy trình Kimberley, danh mục mã HS và thủ tục xuất nhập khẩu tương ứng.

Một số hành vi bị nghiêm cấm trong quản lý ngoại thương

Bên cạnh các nội dung được hướng dẫn, doanh nghiệp cũng cần tuân thủ các quy định chung của Luật Quản lý ngoại thương.

Các hành vi bị nghiêm cấm bao gồm việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn để làm trái quy định; áp dụng biện pháp quản lý ngoại thương không đúng thẩm quyền hoặc trình tự; tiết lộ trái pháp luật thông tin bảo mật của thương nhân; xuất nhập khẩu hàng hóa bị cấm hoặc hàng hóa không đáp ứng điều kiện theo quy định.

Ngoài ra, hành vi gian lận, làm giả giấy tờ liên quan đến hoạt động quản lý ngoại thương cũng thuộc nhóm hành vi bị nghiêm cấm.

Thông tư 48/2026/TT-BCT có hiệu lực từ khi nào?

Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Thông tư 48/2026/TT-BCT được ban hành ngày 05/09/2026 và có hiệu lực từ ngày 05/09/2026. Cơ quan ban hành là Bộ Công Thương, người ký là Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân.

Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu cần cập nhật các quy định mới để hạn chế rủi ro khi xác định mã HS, kiểm tra chính sách mặt hàng, thực hiện hạn ngạch thuế quan hoặc làm thủ tục đối với kim cương thô.

Kết luận

Thông tư 48/2026/TT-BCT là văn bản đáng chú ý đối với hoạt động xuất nhập khẩu trong năm 2026, đặc biệt ở các nội dung về hàng tiêu dùng và phương tiện đã qua sử dụng cấm nhập khẩu, kim cương thô, hạn ngạch thuế quan nhập khẩu và cung cấp thông tin phục vụ quản lý ngoại thương.

Doanh nghiệp nên rà soát danh mục hàng hóa, mã HS và các yêu cầu quản lý liên quan trước khi thực hiện giao dịch xuất nhập khẩu nhằm bảo đảm tuân thủ đúng quy định hiện hành.

← Về danh sách tin